Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam. Với nhiều điểm mới nổi bật, luật này không chỉ mở rộng đối tượng tham gia mà còn tăng cường quyền lợi cho người lao động và siết chặt quản lý, xử lý vi phạm. Cùng MCC Group tham khảo những thay đổi đáng chú ý sau đây:
1. Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu
Một trong những điểm đột phá của Luật BHXH 2024 là việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu. Cụ thể:
- Lao động nữ: Chỉ cần đóng BHXH đủ 15 năm để được hưởng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Sau đó, mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa 75% tương ứng với 30 năm đóng BHXH.
- Lao động nam: Cần đóng BHXH đủ 20 năm để được hưởng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Sau đó, mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, tối đa 75% tương ứng với 35 năm đóng BHXH.
Đặc biệt, đối với lao động nam có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm, mức lương hưu hằng tháng sẽ được tính bằng 40% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng với 15 năm đóng BHXH, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng sẽ được tính thêm 1%.
>>> Xem thêm: Mức Phạt Chậm Nộp Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Mới Nhất Năm 2025
2. Bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện
Trước đây, người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng hai chế độ là hưu trí và tử tuất. Tuy nhiên, theo Luật BHXH 2024, từ ngày 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng thêm chế độ thai sản. Điều này nhằm khuyến khích người dân, đặc biệt là lao động nữ, tham gia BHXH tự nguyện để đảm bảo quyền lợi khi sinh con.
3. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Luật BHXH 2024 mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm:
3.1 Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh:
Trước đây, chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Từ ngày 01/7/2025, họ sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ.
3.2 Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương:
Đây là nhóm đối tượng mới được bổ sung vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Việc mở rộng này nhằm đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội cho nhiều đối tượng hơn trong xã hội.
>>> Xem thêm: Nghị định 90/2025/NĐ-CP: Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
4. Tăng mức xử phạt vi phạm về trốn đóng, nợ đóng BHXH
Luật BHXH 2024 siết chặt quy định xử phạt đối với hành vi trốn đóng, nợ đóng BHXH. Cụ thể:
- Phạt tiền từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính, nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động không đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp cho toàn bộ người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra, cơ quan Bảo hiểm xã hội có trách nhiệm công khai thông tin về việc người sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng BHXH trên Cổng thông tin điện tử và gửi thông tin vi phạm đến cơ quan quản lý nhà nước về Bảo hiểm xã hội và cơ quan thanh tra có liên quan để xem xét xử lý.
5. Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội
Luật bảo hiểm xã hội 2024 bổ sung chế độ trợ cấp hưu trí xã hội nhằm hỗ trợ những người cao tuổi không có lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng. Cụ thể:
- Công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng: Được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
- Công dân Việt Nam từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đáp ứng đủ điều kiện: Được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Điều này nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người cao tuổi, góp phần giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Kết luận
Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 với nhiều điểm mới quan trọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam. Việc giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu, bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện, mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và tăng mức xử phạt vi phạm sẽ khuyến khích người dân tham gia BHXH, đồng thời đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
>>> Xem thêm: Thủ tục chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể thành công ty TNHH
Người dân và doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời những thay đổi này để thực hiện đúng quy định, đảm bảo quyền lợi và tránh các vi phạm không đáng có.
